Terug naar het overzicht

4 Zaken die je moet weten over Mobility as a Service (MaaS)

Hoeveel cd’s heb jij in je kast staan, en hoe vaak koop je nog een film op dvd of blu-ray? De populariteit van diensten als Spotify en Netflix laten zien dat gebruik belangrijker wordt dan bezit. Streamingdiensten bieden gebruikers voor een vast maandbedrag wat ze willen, wanneer ze willen. En die kant gaat het ook op met mobiliteit. MaaS (Mobility as a Service) laat je als reiziger mobiliteit ‘inkopen’, in plaats van te investeren in een dure auto of fiets. Wat houdt MaaS precies in en wat kunnen we er de komende tijd van verwachten?

1. Marktplaats voor mobiliteit

Een marktplaats voor mobiliteit, zo is Mobility as a Service het best te omschrijven. Het concept beschrijft een verschuiving van (onder meer) autobezit en losse ov-abonnementen naar complete mobiliteitsoplossingen die je afneemt als dienst. Via een online platform krijg je toegang tot elke mobiliteitsvorm en kies je welk vervoermiddel het meest geschikt is voor je reis.

Afhankelijk van je doel en wensenpakket kies je voor het openbaar vervoer, een leenauto of -fiets, de taxi of je eigen leaseauto. Of je nu op zakenreis gaat of een weekendje weg, voor elke trip is wel een slimme oplossing die tijd, kosten en het milieu bespaart. MaaS is gericht op ontzorgen: als reiziger heb je straks nog maar één abonnement en hoef je je niet druk te maken over zaken als onderhoud, verzekeringen en parkeren.

De meeste MaaS-concepten richten zich overigens niet op de 15 procent van de reizigers die (even) niet met de eigen auto rijdt, maar op de 85 procent die wél een auto heeft. Juist voor die groep biedt het een goed alternatief om voor minder geld net zo mobiel te zijn.

2. MaaS biedt veel voordelen

Uit cijfers van Milieudefensie blijkt dat de 8 miljoen auto’s die Nederland telt, gemiddeld 95 procent van de tijd stilstaan. Zonde natuurlijk! De milieubeweging pleit er daarom voor om auto’s vaker te delen. Dan zijn er minder (nieuwe) auto’s nodig en dus ook minder parkeerplekken in de stad. De extra ruimte die dat oplevert kan gebruikt worden voor het bouwen van nieuwe woningen of het aanleggen van parken. Dat laatste is weer bevorderlijk voor de leefbaarheid binnen steden.

De verwachting is dat MaaS leidt tot een intensiever en tegelijk meer gespreid gebruik van vervoersmiddelen. Het stelt mobiliteitsaanbieders in staat hun bestaande voertuigcapaciteit efficiënter in te zetten. Minder lege bussen en privéauto’s op de weg zorgen voor een betere luchtkwaliteit, minder geluidsoverlast en minder ongelukken. Bovendien draagt de spreiding van vervoersmiddelen bij aan de bereikbaarheid op het platteland.

3. Bedacht in Finland

Het MaaS-concept werd bedacht door de Fin Sampo Hietanen van de start-up MaaS Global. Hij introduceerde in zijn thuisland de smartphone-app Whim, waarmee gebruikers een reis kunnen plannen, boeken en betalen. In tegenstelling tot Nederland heeft Finland een ‘Transport Act’ die mobiliteitsdiensten verplicht hun data beschikbaar te maken voor gebruik door derden. Daardoor kan Whim een onbeperkt abonnement bieden waarbij iemand voor een vast bedrag per maand gebruik kan maken van het ov, de taxi, huurauto, deelfiets en -auto. Reizigers kunnen de app ook gebruiken op basis van ‘pay as you go’, waarbij ze per rit de normale kostprijs betalen.

Hoewel het te vroeg is om de effecten van Whim op het autobezit in Finland te meten, maken er inmiddels al 30.000 reizigers gebruik van de app. De makers hopen dat als meer gebruikers en mobiliteitsaanbieders elkaar via de MaaS-app weten te vinden, er een ecosysteem ontstaat waarin het hebben van een eigen auto geen voordelen meer biedt.

4. Initiatieven in binnen- en buitenland

Whim maakt binnenkort ook zijn opwachting in Nederland (regio Amsterdam), maar het is zeker niet het enige MaaS-initiatief in ons land. Vanuit het Ministerie van Infrastructuur en Milieu is een aantal jaar geleden het programma Beter Benutten gestart, dat is gericht op het slimmer gebruik van bestaande wegen en infrastructuur. Reizigers worden gemotiveerd andere mobiliteitsvormen te gebruiken om files en CO2-uitstoot te verminderen. Met nieuwe fietssnelwegen wordt bijvoorbeeld fietsgebruik gestimuleerd.

Daarnaast is er een Taskforce MaaS van 29 publieke en private partijen gericht op het versnellen van de adoptie van het concept in Nederland. Dat doet de Taskforce met behulp van een nationaal actieplan, kennisuitwisseling en door te ‘dromen over MaaS’.

Een voorbeeld: je familielid voor een onderzoek naar het ziekenhuis brengen is een flinke belasting en kan stressvol zijn. Niet alleen vanwege de rit zelf, maar ook vanwege gedoe met parkeren. Een MaaS-dienst is bij uitstek geschikt om je te ondersteunen door het bieden van een onbezorgde reis. Met behulp van flexibel vervoer ga je op tijd, met zo min mogelijk stress, gezamenlijk naar de afspraak in het ziekenhuis.

Op internationaal niveau wordt nauw samengewerkt om dit soort mobiliteit mogelijk te maken. Zo is er het in 2015 opgerichte MaaS allliance-platform van ERTICO. Een aantal EU-landen streeft ernaar dat MaaS-gebruikers zelf hun aanbieders kunnen kiezen en overal in Europa gebruik kunnen maken van MaaS-diensten, waarbij ze toch alleen betalen aan hun eigen dienstverleners. Zo moet het mogelijk zijn om – net als bij mobiele telefonie – de grens over te reizen zonder dat je een nieuw contract hoeft af te sluiten.